Bilim dünyası, dünyanın en eski canlılarından biri olan Patagonya karaçamının (Fitzroya cupressoides) köklerinde daha önce görülmemiş bir ekosistem keşfetti. “Biodiversity and Conservation” dergisinde yayımlanan uluslararası araştırma, 2400 yıllık “Büyükbaba Alerce” adıyla bilinen dev ağacın altında, ağaçların hayatta kalmasına katkıda bulunan karmaşık bir “yeraltı mantar ağı” olduğunu ortaya koydu. Şili’nin Kıyı Sıradağları’nda gerçekleştirilen bu çalışmada, bölgedeki en yaşlı ağacın köklerinde, ormanın genelinden 2,25 kat daha fazla zenginliğe sahip 361 farklı mantar türü bulundu. Bilim insanları, bu yeraltı ağını ağacın “ikinci genomu” olarak tanımlıyor.
Bu mikorizal mantarlar, ağaçlara su ve besin sağlamakla kalmayıp, çevresel değişimlere uyum sağlamalarına yardımcı olan bir genetik kütüphane işlevi görüyor.
İklim değişikliği açısından önemli: Alerce ormanları, dünyanın en yavaş büyüyen ve en fazla karbon depolayan ekosistemlerinden biri olarak biliniyor. Bu mantar ağları yılda yaklaşık 1 milyar ton karbonu atmosferden çekerek toprak derinliklerine hapsediyor. 2100 yılına kadar bölgedeki sıcaklıkların 4°C artması ve yağışların %50 azalması beklenirken, bu mantar ağları ağaçların hayatta kalması için hayati bir umut sunuyor.
Araştırmanın başındaki ekip, “Çevrenin Nobel’i” olarak da bilinen Tyler Ödülü sahibi Toby Kiers liderliğindeki SPUN (Yeraltı Ağlarını Koruma Derneği) ekibi, önemli bir gerçeği vurguluyor. Bin yıllık bir ağacın kesilmesinin yalnızca odun kaybı değil, aynı zamanda yüzyıllar boyunca gelişen büyük bir yaşam ağının yok edilmesi anlamına geldiğini belirtiyor.
Nesli tehlike altında olan Alerce ağaçları, şu anda ciddi tehditlerle karşı karşıya. Özellikle ormanın yakınından geçmesi planlanan bir yol projesi, yangın riski, turist baskısı ve istilacı türlerin bölgeye girmesi gibi sorunlar yaratacağı için bilim insanları endişe taşıyor. 1970’lerde kesilen 3.622 yaşındaki bir örneği hatırlatan uzmanlar, doğanın binlerce yıl süren emekle inşa ettiğinin birkaç saat içinde yok olabileceği konusunda dünyayı uyarıyor.
